20.5 C
Latur
Friday, November 27, 2020
Home विशेष क्वाड आणि आत्मनिर्भर भारत

क्वाड आणि आत्मनिर्भर भारत

अमेरिका, जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि भारत या क्वाड समूहाची दुसरी बैठक नुकतीच झाली. चीनला शह देण्याबरोबरच आत्मनिर्भर भारत अभियान यशस्वी करण्यासाठीही या समूहाकडून मदत अपेक्षित आहे. भारताच्या संस्कृतीत विस्तारवादाला कधीच थारा नव्हता. त्यामुळे या समूहाने भारताला बळ दिल्यास चीनच्या विस्तारवादी धोरणाला अंकुश लावणे शक्य होईल.

एकमत ऑनलाईन

टोकिओमध्ये काही दिवसांपूर्वी अमेरिका, जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि भारत या चतुष्कोनी समूहाची (क्वाड) बैठक झाली. परराष्ट्रमंत्री स्तरावरील ही दुसरी बैठक होती. या बैठकीत भारताचे परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी चीनचा नामोल्लेख न करता नियमसंगत जागतिक व्यवस्था तयार करण्याची मागणी केली. अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव माईक पॉम्पियो यांनी चीन हा जागतिक शांततेचा शत्रू असल्याचा आरोप करून अन्य देशांसोबत एकत्रित येऊन काम करण्यावर भर दिला. कोरोना संसर्गाविषयी केलेल्या टिप्पणीमुळे ऑस्ट्रेलियाला चीनच्या टीकेचा सामना गेल्या अनेक महिन्यांपासून करावा लागत आहे. जपानला दक्षिण चीन समुद्रात थेट चीनशी मुकाबला करावा लागत आहे. असे चार देश एकत्र आले आहेत; परंतु हा गट अधिकाधिक उपयुक्त कसा करता येईल, हा खरा प्रश्न आहे.

अनेक मुद्यांवर मतभिन्नता असूनसुद्धा भारत आणि चीनदरम्यानचे व्यापारी संबंध सातत्याने वाढत होते. परंतु चीनचे हेतू चांगले नव्हते. भारताचा आर्थिक कणा कोरोनाच्या संसर्गामुळे अस्ताव्यस्त झाला आहे आणि त्यामुळे चीनचे आक्रमण भारत सहन करू शकणार नाही, असे चीन मानत होता. परंतु चीनचे इरादे उद्ध्वस्त झाले. आत्मनिर्भर भारत योजनेची घोषणा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केल्यापासून चीनचा आर्थिक अंकुशही राहिलेला नाही. चीनच्या व्यापारी भाराखाली भारत अजूनही दबलेला आहे, ही गोष्ट खरी आहे; परंतु आता पर्यायी आकृतिबंध तयार होताना दिसत आहे. सौरऊर्जेसाठी सोलर पॅनेल भारत चीनमधून आयात करीत होता. परंतु आता ही आयात बंद झाली आहे. अन्य देशांकडेही संसाधने आहेत आणि ती वापरून भारत आपली संरचना मजबूत करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. पुढील वीस वर्षांत आत्मनिर्भर भारताचा संकल्प पूर्णपणे तडीस गेलेला असेल, अशी आशा करायला हरकत नाही. या मोहिमेत क्वाड देशांची खूपच मदत होणार आहे. जपानकडे तर ‘ग्रीन टेक्नॉलॉजी’चे भांडारच आहे.

भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांमध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण प्रकल्पांवर जपान काम करीत आहे. पूर्व आशिया आणि युरोपातील सगळे श्रीमंत देश अमेरिकेचे सहकारी आहेत तसेच त्यातील अनेक देशांशी भारताचे चांगले संबंध आहेत. क्वाड समूहात जर ‘ग्रीन एनर्जी’बाबत सहमती झाली, तर चीनचा बेल्ट रोड उपक्रम रोखता येऊ शकेल. सुमारे ६५ देशांमध्ये आपल्या आर्थिक विस्ताराचा तंबू चीनने ठोकला असून, त्यातील २५ देशांची अर्थव्यवस्था कोळसा आणि इंधनाच्या आधारे चालते. त्यापैकी २० देश गरिबी आणि हवामान बदलाच्या समस्येने ग्रस्त आहेत. २०१५ मध्ये पॅरिस जलवायू संमेलनात असे सांगितले गेले होते की, श्रीमंत देश दरवर्षी १०० दशलक्ष डॉलरची मदत गरीब देशांना ‘ग्रीन एनर्जी’साठी देतील. भारताने आधीच चाणाक्षपणे ‘एक सूर्य, एक विश्व आणि एक ग्रिड’ ही संकल्पना मांडली आहे. भारत जर क्वाडच्या मदतीने ग्रीन एनर्जीचे केंद्र बनला आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्राला हरित बनविण्याची जबाबदारी भारताकडे आली, तर बरेच काही बदलून जाणार आहे. अशा स्थितीत अनेक देश स्वस्त आणि टिकाऊ विकासाचा पर्याय स्वीकारून चीनची साथ सोडतील, क्वाडच्या मागे उभे राहतील.

राहुल गांधींनी त्या बहिणींना दिला न्याय

क्वाडच्या माध्यमातून शेजारी देशांमध्ये भारताची विश्वासार्हता वाढेल. शेजारी देशांमध्ये भारतविरोधी भावना निर्माण करण्याचा प्रयत्न चीन अनेक दशकांपासून करीत आहे. परंतु हे देश सांस्कृतिक परंपरेने भारताशी जोडले गेलेले आहेत. सुनील आंबेकर यांनी आपल्या पुस्तकात लिहिले आहे की, नेपाळ, भूतान, बांगलादेश, श्रीलंका, म्यानमार आणि ईशान्येकडील देशांमध्ये भारताची अमीट छाप उमटलेली आहे. भारताने सिल्क रूटच्या माध्यमातून या देशांमध्ये समानता आणि मैत्रीची छाप उमटविली आहे. आजही भारताची विचारधारा त्याच सांस्कृतिक परंपरेवर आधारित आहे. अमेरिकेतील अध्यक्षपदाच्या निवडणूक निकालाची प्रतीक्षा चीन करीत आहे. चीनला खात्री आहे की, रिपब्लिकन पक्षाचा पराभव आणि डेमोक्रॅटिक पक्षाचा विजय होईल आणि अमेरिका-चीन संघर्ष संपुष्टात येईल. तसेच यामुळे चीनवरील आंतरराष्ट्रीय अंकुशही समाप्त होईल, असे चीनला वाटते. त्यामुळेच क्वाड देशांनी चीनचे विस्तारवादी धोरण रोखण्यासाठी भारताला सर्व संसाधने देणे गरजेचे आहे. तसेच भारताकडून प्रस्थापित केली जाणारी व्यवस्था व्यापक बनू शकेल.

चीनची लष्करी ताकद त्या देशाच्या आर्थिक ताकदीमुळेच निर्माण झालेली आहे. त्यामुळेच चीन आपल्या शेजारी देशांवर गुरगुरू लागला आहे. चीनचा शक्तिपात त्याची आर्थिक ताकद मोडून काढूनच करता येऊ शकेल. त्यासाठी आत्मनिर्भर भारतापेक्षा अन्य पर्याय जगाकडे असू शकत नाही. भारताच्या संस्कृतीत कधीही विस्तारवादाला स्थान नव्हते. त्यामुळे क्वाड देशांनी याविषयी गांभीर्याने विचार केला पाहिजे. कोरोनाच्या संसर्गाने जगाला बरेच काही शिकविले आहे. ज्याप्रकारे आकंठ भौतिकवादाने जगाला विनाशाच्या रस्त्यावर ढकलले, त्यापासून मुक्ती मिळविण्याची प्रेरणाही या संसर्गाने दिली आहे. शेजारी उपाशी असताना आपण सुखाने झोपू शकत नाही, हा संदेशही या संसर्गाने जगाला दिला आहे. संपूर्ण विश्व पक्क्या धाग्यांनी बांधले गेले आहे आणि ठिणगी कुठूनही उडाली, तरी त्यापासून निर्माण होणारी आग सर्वनाश करेल, ही विचारप्रणालीही भारतीय संस्कृतीचीच देणगी आहे.

प्रा. सतीश कुमार
आंतरराष्ट्रीय प्रश्नांचे अभ्यासक

ताज्या बातम्या

वीजबिलात सवलतची घोषणा करताना घाई, चूक झाली – अशोक चव्हाण यांची प्रांजळ कबुली

मुंबई,दि.२६ (प्रतिनिधी) लॉकडाऊनच्या काळात आलेल्या भरमसाठ वीजबिलात सवलत देण्याची घोषणा करताना उर्जामंत्री नितीन राऊत यांनी घाई केली. पक्षात आणि सरकारमध्ये घोषणा करण्याआधी चर्चा करायला...

आता सरकारला शॉक द्यावा लागेल -राज ठाकरे

मुंबई,दि.२६ (प्रतिनिधी) कोरोनाचे संकट असतानाही सरकारचे डोळे उघडावेत यासाठी आमच्यावर रस्‍त्‍यावर उतरून आंदोलन करण्याची, मोर्चा काढण्याची वेळ आली आहे. राज्‍य सरकार जर जनतेला वाढीव...

मुंबई दहशतवादी हल्ल्यातील शहीदांच्या कुटुंबियांचा राज्यपालांच्या हस्ते सन्मान !

मुंबई, दि.२६ (प्रतिनिधी) २६ नोव्हेंबर २००८ रोजी मुंबईवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याला आज १२ वर्ष पूर्ण झाली. दहशतवाद्यांशी मुकाबला करताना प्राणाची आहुती देणाऱ्या वीर पोलीस...

लातूर रेल्वे बोगी प्रकल्पात फेब्रुवारीत प्रत्यक्ष उत्पादन

चाकूर : मराठवाड्याच्या विकासात महाक्रांती आणणा-या व येथील तरुणांना रोजगाराची दारे खुली करणा-या लातूर येथील मराठवाडा रेल्वे बोगी प्रकल्पाचे काम जवळपास पूर्ण झाले असून...

नव्या रेल्वे मार्गामुळे दक्षिण भाग जोडला जाणार

निलंगा : निजामकाळापासून (गेल्या ७२ वर्षांपासून) दक्षिण भाग रेल्वे मार्गाने जोडण्यासाठी धूळखात पडून असलेल्या रेल्वे मार्गाला अखेर माजीमंत्री संभाजीराव पाटील निलंगेकर यांच्या प्रयत्नांतून मंजुरी...

नौदलात दोन प्रीडेटर ड्रोन दाखल

नवी दिल्ली: चीनबरोबरच्या तणावाच्या पार्श्वभुमीवर भारताने अमेरिकेकडून दोन प्रीडेटर ड्रोन भाडेतत्त्वावर घेतली आहेत. पूर्व लडाखमध्ये प्रत्यक्ष ताबा रेषेवर ही ड्रोन तैनात केले जाण्याची शक्यता...

एक देश, एक निवडणूक ही काळाची गरज

गांधीनगर : एक देश एक निवडणूक ही देशाची गरज आहे. देशात प्रत्येक महिन्यात कोणत्या ना कोणत्या ठिकाणी निवडणुका होत असतात. यावर विचार सुरू केला...

मुंबईवर हल्ल्याचे इस्त्रायलमध्ये स्मारक

तेल अवीव: मुंबईत २००८ मध्ये झालेल्या २६/११ दहशतवादी हल्ल्यात भारतासह इतर देशांतील नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. दहशतवादी हल्ल्यात मृत्यूमुखी पडलेल्या नागरिकांच्या स्मरणार्थ इस्रायलमध्ये एक...

लालूप्रसाद यादवांविरोधात पोलिसांत तक्रार

पाटणा : चारा घोटाळा प्रकरणातील दोषी राजदचे अध्यक्ष लालूप्रसाद यादव यांच्यापुढे नवे संकट निर्माण झाले आहे. चारा घोटाळा प्रकरणात शिक्षा भोगत असतानाही मोबाईलद्वारे बिहारच्या...

आशिया खंडात भारत लाचखोरीत अव्वलस्थानी

नवी दिल्ली : एका सर्वेक्षणातून संपूर्ण आशिया खंडात भारतात सर्वाधिक लाचखोर असल्याचे समोर आले आहे. भारतात लाचखोरीचे प्रमाण हे ३९ टक्के असल्याचे या ट्रान्सपरन्सी...

आणखीन बातम्या

वाचवा…

दिवाळीच्या पहिल्याच दिवशी साता-याजवळ राष्ट्रीय महामार्ग ओलांडताना अज्ञात वाहनाच्या धडकेत बिबट्याचा मृत्यू झाल्याची बातमी आली. दुस-या दिवशी नाशिक जिल्ह्यात अशीच घटना घडली आणि तिस-या...

बायडन-हॅरिस युगातील सुगम्य सोयरिक

जोसेफ बायडन आणि कमला हॅरिस या जोडगोळीच्या विजयाला अधिकृत पुष्टी १४ डिसेंबरपर्यंत मिळणार नसली तरी आगामी चार वर्षे हीच जोडी राज्य करणार हे स्पष्ट...

न्यूमोनियावर नियंत्रण शक्य

भारतासह जगभरात न्यूमोनियाचे प्रमाण वाढत आहे. देशात दर हजार लोकसंख्येमागे (खूप लहान किंवा वृद्ध मंडळींमध्ये) ५ ते ११ जणांमध्ये हा आजार आढळून येतो. शासकीय...

कार्तिकी एकादशी

कार्तिक मासातील शुक्ल पक्ष एकादशी यंदाच्या वर्षी २५ नोव्हेंबरला आहे. आषाढी एकादशी ही महा-एकादशी मानली जाते. त्याचप्रमाणे कार्तिक शुक्ल एकादशीलाही महा-एकादशी मानली जाते. आषाढ...

माझे संविधान, माझा अभिमान!

काही दिवसांपूर्वी एका न्यूज चॅनेलवर ‘भारतीय राज्यघटने’विषयी डिबेट पाहत होतो. डिबेटचा मुख्य विषय होता, ‘राज्यघटना : बदल व दुरुस्ती’. मुळात हा विषय चर्चेत घ्यावाच...

अनमोल हिरा

कोरोनाच्या साथीने आपल्यातून हिरावून नेलेला आणखी एक अनमोल हिरा म्हणजे ख्यातनाम बंगाली अभिनेते सौमित्र चटर्जी. सहजसुंदर अभिनयासाठी ते जितके ख्यातकीर्त होते, त्याहून अधिक ख्याती...

ऑनलाईन सहशालेय शिक्षण

देशासह राज्यात कोविड-१९ या आजाराचा शिरकाव होताच मार्च महिन्यात सर्वत्र लॉकडाऊन सुरू झाले. यामुळे शाळांना सुटी मिळाली व ती देखील अनिश्चित कालावधीसाठी वाटू लागली....

आयुर्वेदाचा विस्तार गरजेचा

गेल्या काही महिन्यांपासून आरोग्यविषयक चिंता वाढल्याने तसेच वाढत्या आव्हानांमुळे संबंधित तज्ज्ञ आणि संस्थांचे लक्ष पुन्हा एकदा पारंपरिक चिकित्सा प्रणालींच्या उपयुक्ततेकडे वळले आहे. आधुनिक जीवनशैलीमुळे...

नवे शैक्षणिक धोरण लाभदायी

केंद्र सरकारने नवे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण काही महिन्यांपूर्वीच जाहीर केले असे नमूद करून डॉ. पटवर्धन म्हणाले की, स्वातंत्र्यानंतरच्या काळात शैक्षणिक धोरण नव्याने तयार करण्याची...

श्वसनविकार, मूळव्याधीवर श्योनक गुणकारी

टेटू किंवा श्योनक हा पानझडी वृक्ष उष्ण आणि उपोष्ण कटिबंधीय हवामानाच्या प्रदेशात आढळतो. या मध्यम वाढणा-या वृक्षाचे मूळस्थान भारत आणि चीनमधील असून हा वृक्ष...
1,347FansLike
121FollowersFollow
SubscribersSubscribe

लोकप्रिय बातम्या

मोहोळ तालुक्यातील प्रेमीयुगुलांची गळफास घेऊन आत्महत्या

सोलापूर : प्रेमसंबंध घरातील व नातेवाईकांना समजेल या भीतीपोटी प्रेमी युगुलाने एकाच लिंबाच्या झाडाला गळफास घेऊन आत्महत्या केल्याची घटना नरखेड गुरुवारी पहाटेच्या सुमारास घडली. प्रशांत...

लातुरच्या इतिहासाचा नवा पैलू ८६ वर्षानंतर उजेडात

लातूर : तब्बल ८६ वर्षाच्या प्रतिक्षेनंतर येथील पापविनाशक मंदिरातील चालुक्य कालीन शिलालेखाच्या दोन भागांचे वाचन करण्यात आले असून त्यातून लातूर नगरीचे समृद्ध आध्यात्मिक, बौद्धिक...

अमोल जगताप आत्महत्येप्रकरणी पाच जणांना जामीन मंजूर

अमोल अशोक जगताप आत्महत्येप्रकरणी अटकेत असलेले व्यंकटेश पप्पांना डंबलदिनी वय 47 खंडू सुरेश सलगरकर वय 28 दशरथ मधुकर कसबे वय 45 लक्ष्‍मण उर्फ काका...

पानगाव ग्रामपंचायतच्या कारभाराविरोधात भीक मांगो आंदोलन

पानगाव : ग्रामपंचायतच्या ढिसाळ कारभाराचा निषेधार्थ मनसे तालुका उपाध्यक्ष तथा ग्रामपंचायत सदस्य इम्रान मणियार व मनसे शहराध्यक्ष तथा पानगाव ग्रामपंचायत सदस्य चेतन चौहान यांच्या...

काँग्रेसतर्फे सोलापुरात मोदी यांचा निषेध

सोलापुर :  मुस्लिम शासक तुघलकाप्रमाणे चित्र विचित्र निर्णय घेऊन देशाच्या अर्थव्यवस्थेची वाट लावणाऱ्या, युवकांना बेरोजगार करणाऱ्या, उद्योगधंदे बंद पाडणाऱ्या, नोटबंदीचा चुकीचा निर्णय घेणाऱ्या, सरकारी...

सुल्लाळीच्या कपीलची मालिकांमधून चमकदार कामगिरी

ओमकार सोनटक्के जळकोट : तालुक्यातील अतिशय डोंगरी भागात तिरु नदीच्या काठी सुल्लाळी हे लहानसे खेडेगाव आहे परंतु मनात जर जिद्द असेल आणि काही करून...

धक्कादायक : लातूर जिल्ह्यात कहर सुरूच : आणखी ५८ रुग्णांची भर

लातूर शहरात सापडले सर्वाधिक रुग्ण : लातूर-२५, अहमदपूर-८, निलंगा-७, औसा-६, देवणी-६, उदगीर-६ : काळजी घ्या; मास्क वापरा, गर्दीची ठिकाणे जाण्याचे टाळा लातूर : जिल्ह्यातून गुरुवारी...

६५ वर्षावरील कलाकार व क्रू सदस्यांना चित्रीकरणास परवानगी -अमित विलासराव देशमुख

सांस्कृतिक कार्य मंत्री अमित विलासराव देशमुख यांची माहिती मुंबई - चित्रपट, दूरचित्रवाणी मालिका, ओटीटी उद्योग यांच्याशी सहयोगी असलेल्या ६५ वर्षांवरील कलाकार/क्रू सदस्यांना कोविड-१९ च्या पार्श्वभूमीवर आवश्यक...