16.6 C
Latur
Sunday, January 23, 2022
Homeविशेषआदिशक्तीचे स्मरण करताना...

आदिशक्तीचे स्मरण करताना…

जेव्हा जेव्हा पृथ्वीवर संकटे आली तेव्हा तेव्हा आदिशक्तीला आवाहन केले गेले. देवांनी आणि मानवांनी; मग ते महिषासुररूपी संकट असो अथवा नैसर्गिक आपत्ती असो तिच्या अनुपम रूपांचे गोडवे नेहमीच गायिले गेले. कधी ती सौम्य रूपात, कधी उग्र रूपात पण नेहमीच आपल्या भक्तांसाठी ती धावून आलेली आहे. या आदिशक्तीचे पुरुषभक्त महिलांहून अधिक आढळतात. मात्र नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करून अखंड पूजन करणारे हे पुरुषभक्त इतर वेळी इतर दिवशी स्त्रियांशी वेगळे का वागतात? इथे त्यांची सौहार्दता का दिसून येत नाही? आदिशक्तीचे स्मरण करावे, मनोभावाने स्त्रीला आदराने, किमानपक्षी माणूस म्हणून वागवावे असा पण करावा.

एकमत ऑनलाईन

‘यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवता’ असे म्हणतात. ज्या ठिकाणी स्त्रीची पूजा केली जाते, ज्या ठिकाणी स्त्री ही वंदनीय आहे, जिथे तिच्या मताला किंमत आहे, तिच्या स्वाभिमानाचे रक्षण केले जाते त्या ठिकाणी देवांचे वसतिस्थान असते, त्या ठिकाणी देव रमतात असा या ओळीचा अर्थ होतो. हे आठवायचे कारण पुन्हा नवरात्रीचे दिवस येतात. दरवर्षी येणा-या आदिशक्तीचे आगमन. मनाला पुन्हा विचार करायला भाग पाडते. या आदिशक्तीचीच रूपं असणारी आजची स्त्री. कशा प्रकारचं जिणं जगतेय! आजच्या कलियुगात तिचा योग्य तो मान राखला जातो का? वर वर पाहता समसमानतेच्या युगात जरी समान हक्क दिला गेलेला आहे तरी मनापासून तो ग्रा आहे का? अगदी ऐरणीच्या टोकावरचा प्रश्न जरी नसला तरी पुन्हा नव्याने विचार करणे गरजेचे ठरू पाहतेय हे नक्की.

देवाने जग निर्माण केले, पुरुष निर्माण केला तरीही जगाला पूर्णता आली नाही, काही त्रुटी देवाला जाणवल्या मग त्याने पुरुषाच्या अर्ध्या अंगापासून स्त्री निर्माण केली. अशी रूपककथा आहे. म्हणूनच तिला अर्धांगी म्हटले जाते पण हे अर्धांग पूर्ण आहे. या पूर्णत्वाची जाणीव वेळोवेळी जगाला झालेली आहे, अनुभवाला आलेली आहे. असे असताना मग ही आज होणारी वंचना तिच्या वाट्याला का यावी? आणि हा अनुभव दर काळात, दर युगात तिच्या वाट्याला आलेला आहे कधी सीता, कधी द्रौपदी तर कधी अहिल्या. म्हणून स्त्री ही आदिशक्ती मानली जाते तर मग असे का? याची उत्तरं काळात दडलेली आहेत की पुरुषप्रधान संस्कृतीच्या अंतर्मनात..?

आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला देवीच्या नवरात्राची सुरुवात होते. याला शारदीय नवरात्र देखील म्हणतात. नवरात्रीचे दिवस मोठे छान असतात. नऊ दिवसांत आदिशक्तीचे ९ रूपांत पूजन होते. पहिले ३ दिवस महाकालीपूजन, नंतरचे ३ दिवस महालक्ष्मीपूजन आणि शेवटचे ३ दिवस महासरस्वतीपूजन. पूर्णत: चैतन्यमय दिवस, आल्हादकारक वातावरण अािण निसर्गाचे विलोभनीय सक्रिय समर्पण. सकाळच्या कोवळ्या वेळी सूर्याच्या सोनेरी किरणांत उगवलेली पहाट ‘हरी ओम् हिरण्यवर्णाम्….’ अशा मंगलमय पवित्र स्वरांनी अधिकच पवित्र होते. मागच्या बंगाली घरातून धुपाचा वास, शंखध्वनी वातावरणात भिनू लागतो. अािण ख-या अर्थाने नवरात्र सुरू होत असल्याची जाणीव होते…….ऑफिसला जाताना रस्त्यावर देखील नवरात्र विविध रंगांच्या सुंदर रेशमी साड्यांमधून जाणवत राहतं.

माणसाचं मन असंच असतं जे आज आहे, जे ताजं ते आपलंसं करायचं आणि येणा-या दिवसाचं स्वागत करायचं ही वृत्ती स्त्रीमध्ये तर जास्तच प्रकर्षाने जाणवते. दु:ख सोसण्याची जबरदस्त ताकद तिच्यात आहे. पुरुषाने कितीही नाकारले, कितीही त्रास दिला तरी तिच्यात पुनश्च ताकदीने उभे राहण्याची शक्ती आहे. साधंसं उदाहरण, काही दिवसांपूर्वी माझ्या कामवालीने सांगितलं बाई, घरवाला काही काम करत नाही. नुस्ता पितो आणि घरात दंगा करतो. दोन मुलं. त्यातील मुलगी वयात आलेली. कसं सांभाळू? खूप सोसलं पण आता नाही घराचे दारच आता त्याला बंद. नेहमीचीच कथा आणि आज? ती नवरात्रात ९ दिवस उपवास करणार, नव-यासोबत जाऊन देवीची ओटी भरणार. का ग असं?

मी विचारताच ती म्हणते, जाऊ द्या बाई. आपला जन्म असाच. नव-याला माफ करायचं. झालं गेलं विसरायचं आणि पुढं चालायचं. तेच तेच धरून का कुठं चालतंय. चार वर्गसुध्दा शिकली असेल असं वाटत नाही पण ही विचार करण्याची तिची ताकद तिच्यात उपजत आहे. सोशिकता हा गुण निसर्गाने तिला जन्मत: दिलेला आहे.

जेव्हा जेव्हा पृथ्वीवर संकटं आली तेव्हा तेव्हा आदिशक्तीला आवाहन केलं गेलं. देवांनी आणि मानवांनी मग ते महिषासुररूपी संकट असो अथवा नैसर्गिक आपत्ती असो तिच्या अनुपम रूपाचे गोडवे नेहमीच गायिले गेलेले आहेत. कधी ती सौम्य रूपात, कधी उग्र रूपात पण नेहमीच आपल्या भक्तासांठी ती धावून आलेली आहे. तिचे स्त्रीभक्तांपेक्षा पुरुषभक्त अधिक भाविक आढळतात. नवरात्रीचे नऊ दिवस उपवास करून अखंड पूजन करताना इतर वेळी इतर दिवशी स्त्रियांशी वेगळे का वागतात त्यांची सौहार्दता का दिसून येत नाही. लहानपणीची एक आठवण दर नवरात्रात मला होते. समोर राहणारे काका नवरात्रात नऊ दिवस उपवास करत. रात्री आरतीच्या वेळी काकूंच्या अंगात देवीचा संचार होत असे. आरतीला खूप लोक जमत असत. त्यावेळी काका काकूला अगदी वाकून नमस्कार करत अगदी भक्तिभावाने! आरती संपल्यावर मात्र जेवण वाढायला उशीर झाला की एवढे मोठ्याने ओरडत सगळ्या आळीला ऐकू जायचे. शेजारची मथी आजी म्हणायची, काय मेला हा माणूस आधी मारे फुलांनी पूजा करतो आणि मग…… मी एकदा असं म्हटलं होतं की, मग काकूंनी नेहमीच देवी म्हणून राहावं. बाई तू राहशील हो तशी ! काय सांगावं. जमाना बदलला…..पण अजून तरी चित्र बदललं नाहीय. थोडा बदल आहे, नाही असं नाही. समसमान विचाराचा पगडा नवीन पिढीत जाणवतोय. मुलंमुली बरोबरीनं शिकतात. पण तो पूर्ण समाधानकारक नाही.

वास्तविक पुरुषप्रकृति, एकाच रथाची दोन चाकं, वाचून देऊन गुळगुळीत झालेल्या उपमा. सवयीनं त्याच त्या ओठावर येतात. पुरुष श्रेष्ठ की स्त्री ! कशासाठी
वाद घालायचा. केवळ रोजच्या जीवनात नाही तर पूजेच्या अगदी नवरात्रीत देवीच्या पूजेच्या वेळी दोघांची सारखी गरज असते तेव्हा हा वाद आता नको. सुंदर दिवस आहेत मनात आदिशक्तीचे स्मरण करावे मनोभावाने तिला नमन करावे, जमल्यास पुढच्या संपूर्ण जीवनात स्त्रीला आदराने, किमानपक्षी माणूस म्हणून वागवावे असा पण करावा. आदेश नाही आग्रह आहे.

अरुणा सरनाईक

ताज्या बातम्या

आणखीन बातम्या

1,567FansLike
192FollowersFollow
SubscribersSubscribe

लोकप्रिय बातम्या