नवी दिल्ली : जानेवारी २०२६ मध्ये जीएसटी संकलन ६.२% नी वाढून १.९३ लाख कोटी रुपयांच्या पुढे गेले आहे. १ फेब्रुवारी रोजी जारी केलेल्या सरकारी आकडेवारीनुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये हा आकडा १.८२ लाख कोटी होता. सप्टेंबरमध्ये कमी केलेल्या कर दरांनंतरही संकलन सातत्याने वाढत आहे.
देशांतर्गत मागणीतील वाढ आणि आयात गतिविधीतील तेजीमुळे कर संकलनात ही वाढ दिसून आली आहे. तथापि, उपकर संकलन आणि परताव्याच्या आघाडीवर थोडी सुस्ती राहिली आहे. तर, आयातीतून एकूण ५२,२५३ कोटींचा कर मिळाला, जो मागील वर्षापेक्षा १०.१% जास्त आहे. एप्रिल ते जानेवारीपर्यंत एकूण संकलन १८.४३ लाख कोटी झाले. आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या सुरुवातीच्या १० महिन्यांत (एप्रिल ते जानेवारी) एकूण ग्रॉस जीएसटी संकलन आता १८.४३ लाख कोटींवर पोहोचले आहे. गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत यात ८.३% वाढ नोंदवली गेली आहे.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की कर नियमांचे चांगले पालन (कंप्लायंस) आणि देशातील वाढत्या वापरामुळे हा आकडा सातत्याने मजबूत राहिला आहे. सरकारने एप्रिल २०२५ मध्ये वस्तू आणि सेवा करातून २.३७ लाख कोटी रुपये जमा केले होते. वार्षिक आधारावर यात १२.६% ची वाढ झाली होती. हा जीएसटी संकलनाचा विक्रम आहे. यापूर्वी सर्वाधिक जीएसटी संकलनाचा विक्रम एप्रिल २०२४ मध्ये झाला होता. तेव्हा सरकारने २.१० लाख कोटी रुपये जमा केले होते.
परतावा ३% ने घटला
जानेवारी महिन्यात परतावा समायोजित केल्यानंतर सरकारचा नेट जीएसटी महसूल १,७०,७१९ कोटी राहिला, ज्यात ७.६% ची वार्षिक वाढ झाली. तर परताव्याबद्दल बोलायचे झाल्यास, यात ३.१% ची घट झाली आहे आणि तो २२,६६५ कोटी राहिला. घरगुती परताव्यामध्ये ७.१% ची घट झाली, तर निर्यातीशी संबंधित परताव्यामध्ये २.९% ची किरकोळ वाढ दिसून आली.
हरियाणात २७% वाढ
कर संकलनाच्या बाबतीत, विविध राज्यांची कामगिरी संमिश्र राहिली आहे. उत्पादन केंद्र मानल्या जाणा-या राज्यांमध्ये चांगली वाढ दिसून आली. हरियाणाच्या जीएसटी संकलनात सर्वाधिक २७% वाढ झाली आहे. तर, काही राज्यांच्या संकलनात मोठी घटही झाली आहे. छत्तीसगडमध्ये सर्वाधिक २३% घट दिसून आली.
केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये चंदीगड आणि पुडुचेरी अव्वल
केंद्रशासित प्रदेशांमध्यदेखील चढ-उतार कायम राहिले. चंदीगडमध्ये जीएसटी संकलन १५% आणि पुडुचेरीमध्ये ११% वाढले. याउलट, लक्षद्वीप आणि लडाखसारख्या लहान प्रदेशांच्या संकलनात ३०% पर्यंत मोठी घट नोंदवली गेली. तर, उत्तर प्रदेश (२%), दिल्ली (३%) आणि पश्चिम बंगाल (१%) यांसारख्या देशातील मोठ्या राज्यांमध्ये वाढ खूपच संथ राहिली.
भरपाई उपकर ५५% पेक्षा जास्त घटला
जानेवारीमध्ये कॉम्पन्सेशन सेस कलेक्शनमध्ये मोठी घट झाली आहे. ते ५५.६% नी घसरून ५,७६८ कोटी झाले. तज्ज्ञांच्या मते, ट्रान्झिशनल मेकॅनिझम (जीएसटी लागू झाल्याच्या सुरुवातीच्या वर्षांमध्ये राज्यांना होणा-या नुकसानीची भरपाई करण्याची व्यवस्था) हळूहळू संपुष्टात येत असल्यामुळे ही घट झाली आहे.
