नवी दिल्ली : देशभरात सध्या हवामानाची दोन परस्परविरोधी रूपे पाहायला मिळत आहेत. एका बाजूला नैऋत्य मान्सूनच्या प्रगतीला विलंब होत असल्याने महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांतील शेतकऱ्यांची प्रतीक्षा वाढली आहे, तर दुसऱ्या बाजूला उत्तर आणि वायव्य भारतात अतिवृष्टी, वादळी वारे आणि गारपिटीचा गंभीर धोका निर्माण झाला आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) उत्तर प्रदेश, दिल्ली आणि हरयाणासाठी पुढील २४ ते ४८ तास अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचा इशारा देत रेड अलर्ट जारी केला आहे.
केरळमध्ये मान्सूनचा वेग मंदावला
यंदा मान्सूनच्या प्रवासात काहीसा अडथळा निर्माण झाल्याचे हवामान तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरात मान्सून पुढे सरकण्यासाठी वातावरण अनुकूल असले तरी मुख्य भूमीवर त्याचा वेग अपेक्षेपेक्षा कमी आहे. त्यामुळे केरळमध्ये मान्सूनच्या आगमनानंतरही त्याचा पुढील प्रवास मंदावला आहे. याचा थेट परिणाम महाराष्ट्रावर होण्याची शक्यता असून, राज्यात मान्सूनचा प्रवेश नेहमीपेक्षा काही दिवस उशिरा होऊ शकतो. विशेषतः शेतीच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या पेरणी हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर ही बाब शेतकऱ्यांसाठी चिंतेची ठरत आहे.
महाराष्ट्रात ११ जूनपर्यंत प्रतीक्षाच
हवामान विभागाने जाहीर केलेल्या पुढील दोन आठवड्यांच्या अंदाजानुसार, महाराष्ट्रातील किनारपट्टी तसेच अंतर्गत भागांमध्ये ११ जूनपर्यंत व्यापक पावसाची शक्यता कमी आहे. काही ठिकाणी हलका किंवा अल्प स्वरूपाचा पाऊस होईल, मात्र मान्सूनसदृश परिस्थिती निर्माण होण्यास आणखी काही दिवस लागतील. मुंबईत मान्सून दाखल होण्याची सरासरी तारीख ११ जून मानली जाते. यंदा ही तारीख पुढे सरकण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
कोकण, गोवा आणि मराठवाड्यात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस
दरम्यान, राज्यातील काही भागांना पुढील काही दिवसांत मेघगर्जना आणि अवकाळी पावसाचा सामना करावा लागू शकतो. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार ३१ मे ते ३ जून या कालावधीत कोकण, गोवा, मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात मेघगर्जनेसह पावसाच्या सरी कोसळतील. अनेक भागांत विजांचा कडकडाट आणि जोरदार वारेही वाहण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर ४ जून ते ११ जूनदरम्यान कोकण आणि गोवा परिसरात तुरळक ठिकाणी मुसळधार पावसाचा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. त्यामुळे किनारी भागातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
उत्तर भारतात वादळाचा कहर
महाराष्ट्रात मान्सूनची प्रतीक्षा सुरू असताना उत्तर भारतात मात्र हवामानाने रौद्र रूप धारण केले आहे. हवामान विभागाने उत्तर प्रदेश, दिल्ली आणि हरयाणासाठी रेड अलर्ट जारी केला असून अनेक भागांत वादळी वारे, गारपीट आणि मुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे. सर्वाधिक फटका उत्तर प्रदेशला बसण्याची शक्यता आहे. पश्चिम उत्तर प्रदेशात ताशी ८० ते १०० किलोमीटर वेगाने वारे वाहू शकतात, तर पूर्व उत्तर प्रदेशात हा वेग ७० ते ८० किलोमीटर प्रतितास राहण्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे झाडे उन्मळून पडणे, वीजपुरवठा खंडित होणे आणि वाहतुकीवर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
दिल्ली-हरयाणातही धोक्याचा इशारा
राष्ट्रीय राजधानी दिल्ली आणि शेजारील हरयाणामध्येही पुढील काही दिवस वादळी हवामान कायम राहणार आहे. ३० मेपर्यंत अनेक भागांत मुसळधार पाऊस, विजांचा कडकडाट आणि वेगवान वाऱ्यांचा सामना करावा लागू शकतो. प्रशासनाने नागरिकांना अनावश्यक प्रवास टाळण्याचे आणि हवामान विभागाच्या सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे.
तापमानात मोठी घट; उकाड्यापासून दिलासा
उत्तर आणि वायव्य भारतात निर्माण झालेल्या या हवामान बदलामुळे कमाल तापमानात ६ ते ८ अंश सेल्सिअसपर्यंत घट होण्याची शक्यता आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून उष्णतेच्या लाटेचा सामना करणाऱ्या नागरिकांना यामुळे मोठा दिलासा मिळणार आहे. दमट उकाडा कमी होऊन वातावरणात गारवा निर्माण होण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
शेतकरी आणि नागरिकांचे लक्ष आकाशाकडे
एकीकडे महाराष्ट्रातील शेतकरी मान्सूनच्या आगमनाची आतुरतेने वाट पाहत आहेत, तर दुसरीकडे उत्तर भारतातील नागरिक वादळ आणि मुसळधार पावसाच्या संकटाचा सामना करण्याच्या तयारीत आहेत. देशातील हवामानातील हा विरोधाभास आगामी काही दिवस कायम राहण्याची शक्यता असून, हवामान विभागाच्या पुढील अंदाजांकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
