लातूर : रस्त्यावरील वाहतुकीचे नियंत्रण करणे आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई करणे, हे ट्रॅफिक पोलिसांचे मुख्य काम आहे. मात्र, जेव्हा रक्षकच भक्षक बनतात, तेव्हा व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. नुकतीच घडलेली घटना, जिथे एका ट्रॅफिक पोलीस कर्मचाऱ्याने अत्यंत जीवघेण्या पद्धतीने चालत्या वाहनाला अडवण्याचा प्रयत्न केला, ती केवळ दुर्दैवी नसून विचार करायला लावणारी आहे. या प्रकरणातील पोलीस कर्मचाऱ्याचे निलंबन ही योग्यच, पण तातडीची कारवाई असली तरी या घटनेतून खूप काही शिकण्याची गरज आहे.
वाहतूक नियम मोडणे हा गुन्हा आहेच, पण त्या गुन्ह्यासाठी शिक्षा देण्याचा अधिकार कायद्याने दिला आहे, जीव धोक्यात घालण्याचा नाही. अनेकदा पोलिसांकडून वाहने थांबवण्यासाठी उडी मारणे, लाठी अडवणे किंवा अचानक समोर येणे अशा प्रकारच्या कृत्यांचे समर्थन केले जाते. हे कृत्य ‘कर्तव्यदक्षता’ नसून ती एक गंभीर चूक आहे. जर अशा प्रकारच्या कृतीतून एखादा अपघात झाला आणि त्यात वाहनचालकाचा किंवा स्वतः पोलिसाचा मृत्यू झाला, तर त्याला जबाबदार कोण?
वाहतूक पोलीस हे रस्त्यावरील सुरक्षेचे प्रतीक मानले जातात. वाहनचालकांच्या मनात पोलिसांबद्दल आदर आणि भीती दोन्ही असणे आवश्यक आहे. मात्र, अशा कृत्यांमुळे भीतीची जागा द्वेषाने घेतली आहे. आजकाल तंत्रज्ञानाचा काळ आहे. सीसीटीव्ही कॅमेरे, बॉडी-वर्न कॅमेरे आणि ई-चलानची व्यवस्था उपलब्ध असताना, केवळ दंड वसूल करण्यासाठी वाहनांच्या आडवे जाणे हे तर्कहीन वाटते. जर एखादा चालक न थांबता पळून जात असेल, तर त्याचा नंबर नोट करून किंवा तंत्रज्ञानाचा वापर करून कारवाई करता येते. त्यासाठी स्वतःचा आणि इतरांचा जीव धोक्यात घालण्याची गरज नाही.
या घटनेने पोलीस दलाच्या प्रशिक्षणावरही प्रश्न उपस्थित केले आहेत. पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणात ‘वाहनचालकांसोबत कसे वागावे’ आणि ‘तणावाच्या स्थितीत संयम कसा राखावा’, याचे धडे अधिक प्रभावीपणे देण्याची गरज आहे. केवळ कायदेशीर कारवाई करणे म्हणजे पोलीसगिरी नव्हे, तर जनतेच्या सुरक्षेची जबाबदारी पेलणे हे खरे कर्तव्य आहे.
पोलीस प्रशासनाने या घटनेनंतर संबंधित कर्मचाऱ्यावर निलंबनाची कारवाई करून एक संदेश दिला आहे, हे स्वागतार्ह आहे. मात्र, अशा घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी पोलीस दलाला अधिक संवेदनशील आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करणे काळाची गरज आहे. रस्ते हे सर्वांसाठी सुरक्षित असावेत आणि पोलीस हे त्या सुरक्षेचे हमीदार असावेत, हेच या घटनेचे सार आहे. केवळ दंडाच्या वसुलीवर भर न देता, रस्ते सुरक्षेच्या दृष्टीने मानवी मूल्यांचा विचार करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
