आरोग्यावरील सरकारी खर्चात तफावत

नवी दिल्ली : देशातील आरोग्यसेवेवर सरकारकडून होणा-या खर्चात राज्यांनुसार मोठी तफावत असल्याचे समोर आले आहे. बिहार, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि झारखंड या आर्थिकदृष्टया मागासलेल्या चार उत्तर भारतीय राज्यांमध्ये आरोग्यावरील सरकारी खर्च सरासरी दरडोई १,६५१ रुपये आहे. हा खर्च ईशान्येकडील राज्यांच्या सरासरी खर्चाच्या निम्म्यापेक्षाही कमी आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या सरासरी खर्चाच्या जवळपास एक चतुर्थांश आहे. राष्ट्रीय आरोग्य लेखा च्या २०२३-२४ मधील अंदाजातून ही माहिती समोर आली आहे.

राष्ट्रीय पातळीवर २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात सरकारने आरोग्यसेवेवर एकूण ४.१ लाख कोटी रुपये खर्च केले. लोकसंख्येच्या तुलनेत हा खर्च दरडोई २,९५९ रुपये इतका होता. देशातील एकूण आरोग्य खर्चापैकी सरकारी खर्चाचा वाटा ४३.५ टक्के होता. तसेच देशाच्या सकल राष्ट्रीय उत्पादनाच्या तुलनेत आरोग्यावरील सरकारी खर्च १.४३ टक्के होता. दक्षिण भारतातील राज्यांमध्ये आरोग्यावरील सरकारी खर्चाचा लोकसंख्येनुसार सरासरी दरडोई आकडा सुमारे २,९६० रुपये आहे. हा खर्च राष्ट्रीय सरासरीच्या जवळपास आहे. केरळमध्ये दरडोई ३,३९६ रुपये, आंध्र प्रदेशात ३,३४७ रुपये आणि तेलंगणात ३,१२५ रुपये खर्च करण्यात आले. तर तामिळनाडूमध्ये हा खर्च २,८६० रुपये आणि कर्नाटकमध्ये २,४४६ रुपये होता. यावरून दक्षिणेकडील राज्यांमध्येही आरोग्यावरील खर्चात फरक असल्याचे स्पष्ट होते.

बिहार आणि उत्तर प्रदेशमध्ये सर्वात कमी खर्च
आरोग्यावरील सरकारी खर्चातील तफावत बिहार आणि उत्तर प्रदेशमध्ये अधिक स्पष्टपणे दिसून येते. बिहारमध्ये दरडोई केवळ १,१२६ रुपये, तर उत्तर प्रदेशमध्ये १,३९९ रुपये खर्च करण्यात आले. या तुलनेत चार आर्थिकदृष्टया मागासलेल्या राज्यांचा लोकसंख्येनुसार सरासरी खर्च १,६५१ रुपये आहे.

दुसरीकडे, सिक्कीममध्ये दरडोई १६,०२६ रुपये खर्च करण्यात आले. राज्यांमध्ये हा सर्वाधिक खर्च आहे. केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये चंदीगडने आघाडी घेतली असून तेथे दरडोई २४,१८७ रुपये खर्चाची नोंद झाली आहे. सर्व केंद्रशासित प्रदेशांचा लोकसंख्येनुसार सरासरी खर्च ७,२०९ रुपये आहे. ईशान्येकडील ८ राज्यांमध्येही आरोग्यावरील सरकारी खर्चात मोठी तफावत आहे. आसाममध्ये दरडोई २,२८२ रुपये आणि त्रिपुरामध्ये ३,३६० रुपये खर्च करण्यात आले. मात्र, सिक्कीममध्ये हा खर्च १६,०२६ रुपये, मिझोराममध्ये ९,३२० रुपये, अरुणाचल प्रदेशमध्ये ८,८८५ रुपये आणि मेघालयमध्ये ७,५३३ रुपये आहे. मणिपूरमध्ये दरडोई ५,५०७ रुपये, तर नागालँडमध्ये ४,५८५ रुपये खर्च करण्यात आले. ईशान्येकडील राज्यांचा लोकसंख्येनुसार सरासरी खर्च सुमारे ३,५०१ रुपये आहे.

आर्थिक परिस्थिती, लोकसंख्या आणि भौगोलिक रचनेचा परिणाम
आरोग्यावरील दरडोई सरकारी खर्चातील तफावतीमागे राज्यांची आर्थिक क्षमता, लोकसंख्येचा आकार, आरोग्य सुविधांमधील पूर्वीची गुंतवणूक आणि सरकारची प्राधान्ये ही कारणे असल्याचे आरोग्य धोरणतज्ज्ञ डॉ. चंद्रकांत लाहोरिया यांनी सांगितले. ते म्हणाले दरडोई सरकारी आरोग्य खर्चातील फरक आणि तफावत ही राज्यांच्या आर्थिक क्षमतेतील फरक, लोकसंख्येचा आकार, आरोग्य सुविधांच्या पायाभूत रचनेत यापूर्वी झालेली गुंतवणूक आणि राजकीय प्राधान्यक्रम यांचे प्रतिबिंब आहे. आर्थिकदृष्टया कमकुवत आणि मोठी लोकसंख्या असलेल्या राज्यांना मर्यादित आर्थिक स्रोतांमुळे अडचणींचा सामना करावा लागतो. याउलट, ईशान्येकडील राज्यांमध्ये दुर्गम भौगोलिक परिस्थिती आणि विखुरलेल्या लोकवस्तीमुळे आरोग्यसेवा पुरवण्याचा खर्च अधिक असतो. त्यामुळे तेथे दरडोई गुंतवणूकही जास्त आहे.

Hot this week

नांदेडात एकाच दिवशी दोन अधिकारी निलंबित

नांदेड : महापलिकने हाती घेतलेल्या १०० दिवस विशेष कार्यक्रमात...

सुर्यकांत सरन्यायाधीशांच्या खुर्चीवर बसण्याच्या लायक नाहीत

नवी दिल्ली : सर्वोच्च न्यायालयात सोमवारी सरन्यायाधीश सूर्यकांत आणि...

कोलकात्याकडून दिल्ली पराभूत

दिल्ली : कोलकाता नाईट रायडर्स टीम अखेर विजयी ट्रॅकवर...

पुण्यात उभारणार महाराष्ट्रातील सर्वांत मोठे बसस्थानक; ८२५ कोटींचा पुनर्विकास...

पुणे : पुण्यातील शिवाजीनगर एसटी बसस्थानकाचा लवकरच कायापालट होणार...

बंगालच्या उपसागरात आणखी एक चक्रीवादळ

कोलकाता : बंगालच्या उपसागरामध्ये आणखी एक चक्रीवादळ निर्माण झाले...

Related Articles

EKMAT DIGITAL
Video thumbnail
Purna|हाजी भाई कुरेशी यांचा वाढदिवस पूर्णा शहरात जल्लोषात
05:38
Video thumbnail
Nanded|कंधारमध्ये शॉर्टसर्किटमुळे दोन एकर ऊस जळून खाक; शेतकऱ्यांचे लाखोंचे नुकसान
01:17
Video thumbnail
Dhiraj Deshmukh|धीरज देशमुखांचा पाच मुद्द्यांवर मोठा खुलासा!लातूर निवडणूक,सोनिया गांधी पुस्तक,जरांगे
07:14
Video thumbnail
Latur News|लातूरमध्ये १२ तासांचे भजन आंदोलन स्थगित! बी झोन कार्यालयात रात्री उशिरा बैठक
02:02
Video thumbnail
Latur City Bus|लातूरची सिटी बस सेवा बंद! १८ बसेस जाग्यावर, नागरिकांना आर्थिक भुर्दंड
03:36
Video thumbnail
Latur|लातूरमध्ये सफाई कामगारांच्या हक्कांसाठी राष्ट्रीय सफाई आयोग आक्रमक
04:18
Video thumbnail
Latur News | सोनिया गांधींच्या पुस्तकाच्या विटंबनेविरोधात काँग्रेसचे आंदोलन; मडकी फोडून निषेध
02:25
Video thumbnail
Himayatnagar News | दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी श्री परमेश्वर मंदिर ट्रस्टची ११ लाखांची मदत
02:16
Video thumbnail
Nanded News | अशोक चव्हाणांसह चार आमदारांना धमकी देत खंडणीची मागणी; आरोपी मुंबईतून अटकेत
03:59
Video thumbnail
Latur Crime News | कोऱ्या बॉण्डपेपरवर सह्या घेऊन घर हडपल्याचा आरोप; महिला सावकाराविरोधात गुन्हा
02:16
Video thumbnail
Latur Crime News | अवैध सावकारीचा थरार; एक कोटींच्या व्यवहारावरून मारहाण, जीवे मारण्याची धमकी
02:55
Video thumbnail
Latur News | मनपा झोन कार्यालयात टाळ वाजवून भजन आंदोलन; अवैध बांधकामे हटवण्याची मागणी
06:23
Video thumbnail
Latur News|मंत्री संजय शिरसाट यांच्यावर पाच कोटी रुपये मागितल्याचा आरोप
04:00
Video thumbnail
Micro Finanace |फायनस कंपनीच्या एजंटची लातूरच्या शेतकऱ्याला शिवीगाळ..
01:41
Video thumbnail
Nanded News| माहूरच्या दत्त मांजरीत २०० हून अधिक गांजाची झाडे जप्त;एक कोटीहून अधिक किमतीचा मुद्देमाल
01:50

Latest news