हिंगोली/परभणी, दि. ९ जुलै २०२६ : हिंगोली जिल्ह्यात गुरुवारी पहाटे अवघ्या दोन तासांपेक्षा कमी कालावधीत एकापाठोपाठ चार भूकंपाचे धक्के नोंदविण्यात आल्याने नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. हिंगोली जिल्ह्यातील औंढा नागनाथ, कळमनुरी आणि वसमत तालुक्यांसह परभणी व नांदेड जिल्ह्यांच्या काही भागांतही हे धक्के जाणवले. पहाटे १ वाजून ३७ मिनिटांपासून ३ वाजून २३ मिनिटांपर्यंत अनुक्रमे ४.६, ३.६, ३.९ आणि ४.१ रिश्टर स्केल तीव्रतेचे चार धक्के नोंदविण्यात आले. मध्यरात्रीनंतर नागरिक गाढ झोपेत असतानाच अचानक जमीन हादरल्याने अनेक जण खडबडून जागे झाले. काही भागांत घरांचे दरवाजे आणि खिडक्या हादरल्याची, तर घरातील वस्तू हलल्याची माहिती नागरिकांनी दिली. पहिल्या धक्क्यानंतर काही नागरिक खबरदारी म्हणून घराबाहेर आले. त्यानंतर पुन्हा एकापाठोपाठ धक्के जाणवल्याने अनेकांनी काही काळ मोकळ्या जागेत थांबणे पसंत केले. हिंगोली जिल्ह्यात गेल्या काही वर्षांपासून वारंवार सौम्य भूकंपाचे धक्के जाणवत आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, मागील सहा वर्षांत औंढा नागनाथ, कळमनुरी आणि वसमत तालुक्यांच्या परिसरात ३७ पेक्षा अधिक सौम्य भूकंपांची नोंद झाली आहे. मात्र, एकाच रात्रीत आणि अवघ्या एक तास ४६ मिनिटांच्या कालावधीत चार भूकंपाचे धक्के नोंदविण्याची घटना असामान्य मानली जात आहे.
पहाटे १.३७ वाजता पहिला आणि सर्वाधिक तीव्र धक्का
मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, गुरुवारी पहाटे १ वाजून ३७ मिनिटांनी पहिला आणि या मालिकेतील सर्वाधिक तीव्र भूकंपाचा धक्का नोंदविण्यात आला. या भूकंपाची तीव्रता सुमारे ४.६ रिश्टर स्केल इतकी नोंदविण्यात आली. त्याचा केंद्रबिंदू हिंगोली जिल्ह्यातील वसमत तालुक्यातील पांग्रा शिंदे परिसरात असल्याची प्राथमिक माहिती आहे. जमिनीखाली सुमारे १० किलोमीटर खोलीवर भूकंपीय हालचाल झाल्याचे सांगण्यात आले. पहिल्या धक्क्याची तीव्रता तुलनेने अधिक असल्याने हिंगोलीबरोबरच परभणी आणि नांदेड जिल्ह्यातील अनेक भागांत नागरिकांना कंपन जाणवले. अचानक झालेल्या आवाजामुळे आणि घरातील वस्तू हलल्यामुळे अनेक नागरिक घराबाहेर पडले.
दोन मिनिटांच्या अंतराने दोन धक्के
पहिल्या धक्क्यानंतर सुमारे ३८ मिनिटांनी, म्हणजे पहाटे २ वाजून १५ मिनिटांनी दुसरा धक्का नोंदविण्यात आला. या धक्क्याची तीव्रता ३.६ रिश्टर स्केल इतकी होती. त्याचा केंद्रबिंदू हिंगोली जिल्ह्यातील काकडधाबा गावाच्या परिसरात असल्याची माहिती देण्यात आली. विशेष म्हणजे, या धक्क्यानंतर अवघ्या दोन मिनिटांनी म्हणजेच पहाटे २ वाजून १७ मिनिटांनी पुन्हा जमीन हादरली. तिसऱ्या धक्क्याची तीव्रता ३.९ रिश्टर स्केल नोंदविण्यात आली. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या भूकंपाचा केंद्रबिंदू काकडधाबा परिसरात असल्याचे सांगण्यात आले असून, भूकंपाची खोली सुमारे १० किलोमीटर असल्याची प्राथमिक माहिती आहे.
पहाटे ३.२३ वाजता चौथा धक्का
नागरिक पहिल्या तीन धक्क्यांच्या भीतीतून सावरत असतानाच पहाटे ३ वाजून २३ मिनिटांनी चौथा भूकंपाचा धक्का नोंदविण्यात आला. या धक्क्याची तीव्रता ४.१ रिश्टर स्केल इतकी होती. त्याचाही केंद्रबिंदू काकडधाबा गावाच्या परिसरात असल्याची माहिती आहे. अशा प्रकारे पहाटे १.३७ ते ३.२३ या अवघ्या एक तास ४६ मिनिटांच्या कालावधीत चार भूकंपाचे धक्के नोंदविण्यात आले. सलग झालेल्या या भूकंपीय हालचालींमुळे हिंगोली जिल्ह्यातील नागरिकांमध्ये चिंता वाढली असून, परिसरातील भूगर्भीय हालचालींचा सखोल अभ्यास करण्याची मागणी पुन्हा पुढे येत आहे.
परभणी जिल्ह्यातही जाणवले धक्के
हिंगोली जिल्ह्यात केंद्रबिंदू असलेल्या या भूकंपाचे धक्के परभणी शहरासह जिल्ह्यातील काही भागांतही सौम्य स्वरूपात जाणवल्याची माहिती नागरिकांनी जिल्हा प्रशासनाला दूरध्वनीद्वारे दिली. नांदेड जिल्ह्यातील काही भागांतही नागरिकांना कंपन जाणवल्याचे सांगण्यात आले. परभणी जिल्हा प्रशासनाने प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, जिल्ह्यात आतापर्यंत कोणतीही जीवित किंवा वित्तहानी झाल्याची माहिती प्राप्त झालेली नाही. प्रशासन परिस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवून असून, संबंधित विभाग आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांशी समन्वय साधण्यात येत आहे.
नागरिकांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये
सलग भूकंपाच्या पार्श्वभूमीवर परभणी जिल्हा प्रशासनाने नागरिकांना शांत आणि सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. जिल्हाधिकारी संजयसिंह चव्हाण यांनी नागरिकांनी सोशल मीडिया किंवा अन्य माध्यमांतून प्रसारित होणाऱ्या अप्रमाणित माहितीवर विश्वास ठेवू नये, असे आवाहन केले आहे. कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास नागरिकांनी तातडीने स्थानिक प्रशासन, पोलीस, महसूल विभाग किंवा जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन नियंत्रण कक्षाशी संपर्क साधावा. इमारतींमध्ये तडे, संरचनात्मक नुकसान किंवा अन्य कोणतीही धोकादायक परिस्थिती दिसून आल्यास त्याची माहिती तत्काळ संबंधित प्रशासनाला देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
सहा वर्षांत ३७ पेक्षा अधिक भूकंपांची नोंद
हिंगोली जिल्ह्यातील औंढा नागनाथ, कळमनुरी आणि वसमत तालुक्यांमध्ये गेल्या काही वर्षांपासून वारंवार सौम्य स्वरूपाच्या भूकंपाच्या घटना नोंदविल्या जात आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार, मागील सहा वर्षांत या भागात ३७ पेक्षा अधिक भूकंपाचे धक्के नोंदविण्यात आले आहेत. पांग्रा शिंदे आणि परिसरात यापूर्वीही अनेकदा जमिनीतील कंपन जाणवले आहेत. त्यामुळे या भागातील भूकंपीय हालचालींचे स्वरूप, त्यामागील भूगर्भीय कारणे आणि भविष्यातील संभाव्य धोके यांचा शास्त्रीय पद्धतीने अधिक सखोल अभ्यास करण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे. MGM Science Centreचे संचालक श्रीनिवास औंधकर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ९ जुलैच्या पहाटे चार भूकंपाच्या धक्क्यांची नोंद झाली आहे. या सलग घटनांच्या पार्श्वभूमीवर भूकंपविषयक नोंदी आणि परिसरातील भूगर्भीय हालचालींकडे लक्ष ठेवले जात आहे.
घाबरू नका, पण सतर्क राहा
भूकंपाचा धक्का जाणवल्यास नागरिकांनी घाबरून धावपळ करू नये. शक्य असल्यास सुरक्षित आणि मोकळ्या जागेत जावे. इमारतीत असताना खिडक्या, काचा, कपाटे आणि अन्य जड वस्तूंपासून सुरक्षित अंतर ठेवावे. भूकंपाच्या वेळी लिफ्टचा वापर टाळावा. धक्का थांबल्यानंतर घर किंवा इमारतीमध्ये मोठे तडे किंवा संरचनात्मक नुकसान झाले आहे का, याची सुरक्षितपणे पाहणी करून आवश्यक असल्यास प्रशासनाला माहिती द्यावी. गुरुवारी पहाटे झालेल्या सलग चार भूकंपांच्या घटनांमुळे हिंगोली, परभणी आणि नांदेड जिल्ह्यांतील नागरिकांमध्ये चिंता निर्माण झाली असली, तरी सध्याच्या घडीला मोठ्या जीवित किंवा वित्तहानीची माहिती समोर आलेली नाही. प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे, अधिकृत सूचनांचे पालन करण्याचे आणि कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आवाहन केले आहे.
