छत्रपती संभाजीनगर : राज्यात पावसाळा सुरू होऊन महिना उलटला, जुलै महिन्याचेही पहिले पंधरा दिवस संपले, तरी मराठवाड्यात समाधानकारक पाऊस न झाल्याने पाणीटंचाईचे संकट अधिकच गडद झाले आहे. अनेक गावांतील विहिरी, बोअरवेल आणि लहान जलस्रोत अद्यापही कोरडे असल्याने नागरिकांची तहान भागवण्यासाठी प्रशासनाला मोठ्या प्रमाणावर टँकरद्वारे पाणीपुरवठा करावा लागत आहे. सध्या मराठवाड्यात तब्बल ३०३ टँकरद्वारे पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा केला जात असून, अवघ्या आठवडाभरात टँकरच्या संख्येत १०३ ने वाढ झाल्याने परिस्थितीची गंभीरता अधोरेखित झाली आहे.
छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात सर्वाधिक टँकर
विभागातील सर्वाधिक गंभीर परिस्थिती छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात असून, येथे ११६ टँकर नागरिकांना पिण्याचे पाणी पुरवत आहेत. त्यानंतर इतर जिल्ह्यांमध्येही अनेक गावांमध्ये टँकरशिवाय पर्याय उरलेला नाही. प्रशासनाने परिस्थितीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी जिल्हानिहाय विशेष पथके तैनात केली असून, टँकरद्वारे नियमित पाणीपुरवठा सुरू ठेवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
८७४ विहिरींचे अधिग्रहण
टँकरद्वारे पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी प्रशासनाने मराठवाड्यातील ८७४ विहिरींचे अधिग्रहण केले आहे. या विहिरींमधून टँकर भरून पाणीटंचाईग्रस्त गावांपर्यंत पोहोचवले जात आहे. अनेक ठिकाणी खासगी विहिरींचाही वापर करण्यात येत असून, पाणी उपलब्धतेनुसार पुरवठ्याचे नियोजन केले जात आहे.
आठवडाभरात टँकरची संख्या २०० वरून ३०३ वर
पाणीटंचाईची तीव्रता वाढत असल्याचे आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे. ७ जुलै रोजी मराठवाड्यात २०० टँकर कार्यरत होते. मात्र अवघ्या आठ दिवसांत ही संख्या वाढून ३०३ वर पोहोचली आहे. म्हणजेच केवळ एका आठवड्यात १०३ नवीन टँकर सुरू करावे लागले. पावसाअभावी ही संख्या आणखी वाढण्याची शक्यता प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.
मान्सूनची निराशाजनक कामगिरी
यंदा मान्सूनने मराठवाड्यात सुरुवातीला हजेरी लावली असली, तरी त्यानंतर पावसाने मोठा खंड दिला. अनेक तालुक्यांमध्ये अपेक्षित पर्जन्यमानाच्या तुलनेत अत्यल्प पाऊस झाला आहे. त्यामुळे धरणे, बंधारे, तलाव आणि जलसाठ्यांमध्ये अपेक्षित वाढ झालेली नाही. अनेक लहान जलस्रोत अजूनही रिकामे असल्याने ग्रामीण भागातील पाणीपुरवठा पूर्णपणे टँकरवर अवलंबून आहे.
शेतीसमोरही मोठे संकट
पिण्याच्या पाण्याबरोबरच शेतीवरही या परिस्थितीचा मोठा परिणाम होत आहे. खरीप हंगामातील पिकांची पेरणी झाल्यानंतर पावसाने दडी मारल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. सोयाबीन, कापूस, तूर, उडीद, मूग यांसारख्या पिकांना वाढीसाठी आवश्यक ओलावा मिळत नसल्याने उत्पादनावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. काही भागात दुबार पेरणीचे संकटही निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
मुसळधार पावसाची प्रतीक्षा
जलसंपदा आणि महसूल विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, केवळ अधूनमधून पडणाऱ्या हलक्या सरींनी परिस्थितीत फारसा बदल होणार नाही. धरणे, विहिरी आणि भूजल पातळी वाढण्यासाठी सलग आणि मुसळधार पावसाची आवश्यकता आहे. तोपर्यंत टँकरद्वारे पाणीपुरवठा सुरू ठेवण्याशिवाय पर्याय नसल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
प्रशासनाची नागरिकांना सूचना
प्रशासनाने नागरिकांना पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याचे आवाहन केले आहे. अनावश्यक पाण्याचा अपव्यय टाळावा, पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य द्यावे आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांना सहकार्य करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. तसेच आगामी काही दिवसांत पावसाची परिस्थिती लक्षात घेऊन टँकरची संख्या वाढविण्याबाबत निर्णय घेतला जाणार असल्याचेही प्रशासनाने सांगितले आहे.
