निलंगा : लक्ष्मण पाटील
दुष्काळाच्या झळांनी शेतक-यांचे उभे पीक उद्ध्वस्त होत असताना आता त्यांच्या नजरा पीक कापणी प्रयोगाच्या आकडेवारीकडे लागल्या आहेत. पीक विमा आणि शासनाच्या मदतीसाठी प्रत्यक्ष उत्पादनाची नोंद महत्त्वाची ठरणार असेल, तर हा प्रयोग केवळ सरकारी कागदोपत्री सोपस्कार न राहता शेतक-यांच्या नुकसानीचे वास्तव दाखवणारा आरसा ठरला पाहिजे.
यंदा आणखी एक महत्त्वाची बाब म्हणजे पीक पंचनामा आणि पीक कापणी प्रयोगाच्या अहवालावर संबंधित शेतक-याची स्वाक्षरी घेणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. ही तरतूद प्रत्यक्षात शेतक-यांच्या हिताची ठरू शकते; मात्र त्यासाठी शेतक-याला प्रयोगाची माहिती, नोंदवलेले उत्पादन आणि नुकसानीची वस्तुस्थिती समजावून सांगणेही तितकेच आवश्यक आहे. शेतक-यांची स्वाक्षरी केवळ औपचारिकता ठरता कामा नये. ‘सही घेतली म्हणजे शेतकरी समाधानी’, असा अर्थ प्रशासनाने काढू नये. उलट, नोंदवलेल्या उत्पादनाबाबत शेतक-याला आक्षेप असल्यास त्याची नोंद घेण्याची आणि तक्रारीचे त्वरित निराकरण करण्याची यंत्रणा असली पाहिजे.
