लातूर : प्रतिनिधी
संरक्षण दल हे देशाच्या सुरक्षेचे प्रमुख आधारस्तंभ असून सैनिकांना अत्यंत कठोर शारीरिक व मानसिक परिस्थितींमध्ये कार्य करावे लागते. त्यामुळे त्यांचे प्रशिक्षण वैज्ञानिक, शिस्तबद्ध आणि कार्यक्षम पद्धतीने होणे आवश्यक आहे. प्रशिक्षणादरम्यान होणा-या दुखापती टाळण्यासाठी तसेच सैनिकांची कार्यक्षमता वाढविण्यासाठी क्रीडा फिजिओथेरपीची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असल्याचे प्रतिपादन महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूट ऑफ फिजिओथेरपी महाविद्यालयाच्या क्रीडा फिजिओथेरपी विभागाचे प्रमुख डॉ. विजय त्रिपाठी यांनी केले. महाराष्ट्र इन्स्टिट्यूट ऑफ फिजिओथेरपी महाविद्यालयाच्या क्रीडा विभागातर्फे केंद्रीय राखीव पोलिस दल प्रशिक्षण केंद्र, लातूर येथे आयोजित क्रीडा फिजिओथेरपी मार्गदर्शन व प्रात्यक्षिक शिबिरात डॉ. विजय त्रिपाठी बोलत होते. यावेळी सीआरपीएफचे पोलिस उपमहानिरीक्षक ए. एच. अन्सारी, वरिष्ठ पोलिस अधिकारी प्रशांत राय, प्रा. डॉ. मेघा बक्षी, प्रशासकीय अधिकारी सत्यवान झरे उपस्थित होते.
सैनिकांना धावणे, वजन प्रशिक्षण, अडथळा शर्यती, पोहणे, पर्वतारोहण, सहनशक्ती वर्धक व्यायाम यांसह युद्ध प्रशिक्षण, शस्त्र हाताळणी, रणनिती सराव आणि मानसिक स्थैर्य विकसित करणा-या कठोर प्रशिक्षणातून जावे लागते. या प्रशिक्षणामुळे सैनिकांची शारीरिक क्षमता, वेग, संतुलन आणि सहनशक्ती वाढते; मात्र त्याचबरोबर स्रायू ताण, लिगामेंट दुखापती, गुडघे व खांद्यांच्या समस्या, पाठदुखी आणि स्ट्रेस फ्रॅक्चर यांसारख्या दुखापतींचा धोका देखील वाढतो, असे सांगून डॉ. त्रिपाठी म्हणाले की, दुखापतीनंतरच्या पुनर्वसन प्रक्रियेमध्ये क्रीडा फिजिओथेरपी अत्यंत प्रभावी ठरते. व्यायाम उपचार, मॅन्युअल थेरपी, इलेक्ट्रोथेरपी, टेपिंग तंत्र आणि शरीराच्या हालचालींच्या वैज्ञानिक विश्लेषणाच्या माध्यमातून सैनिकांची हालचाल अधिक सुरक्षित आणि कार्यक्षम बनविता येते. यावेळी डॉ. बक्षी यांनी सहभागींना दुखापतींची कारणे, प्रारंभीची लक्षणे आणि प्रतिबंधात्मक उपाय योजनांची सविस्तर माहिती दिली. त्यांनी योग्य वॉर्म-अप आणि कूल-डाउन, शरीरस्थिती सुधारणा, लवचिकता प्रशिक्षण, स्रायू बळकटीकरण, संतुलित आहार, पुरेशी विश्रांती आणि वैज्ञानिक प्रशिक्षण पद्धतीचे महत्त्व सांगितले.
शिबिरा दरम्यान गतिशीलता, संतुलन, सहनशक्ती, चपळता आणि कार्यात्मक तंदुरुस्ती वाढविण्यासाठी विविध प्रात्यक्षिके सादर करण्यात आली. उच्च तीव्रतेचे अंतराल प्रशिक्षण, शक्तिवर्धक व्यायाम, योग, ध्यान आणि पुनर्प्राप्ती तंत्रांचा सैनिकांच्या कार्यक्षमतेवर होणारा सकारात्मक परिणामही स्पष्ट करण्यात आला. या शिबिराला सीआरपीएफचे प्रशिक्षणार्थी आणि सुरक्षा कर्मचारी मोठया संख्येने उपस्थित होते.
