सरसकटचे आश्वासन देऊन कसले पंचनामे करताय?

लातूर : एजाज शेख

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसजी आपण स्वत: दि. २३ सप्टेंबर रोजी लातूर जिल्ह्याच्या दौ-यावर आला होता. करपलेल्या पिकांची पाहणी केली. सन १९७२ पेक्षाही भयंकर दुष्काळ असल्याचे तुम्हीच सांगीतलात. एवढेच नव्हे तर दुष्काळाने उद्धवस्त केलेले शेतक-यांचे दुख पाहूण तुमचे  अश्रुही अनावर झाले. तुम्हीच म्हणालात की, पंचनाम्यासारखं काही उरलच नाही. शेतक-यांचे सरसकट नुकसान झाले आहे. परंतु, तांत्रिकबाब म्हणून पंचनामे करणे आवश्यक आहे. असे असले तरी सरसकट मदत देऊ . मात्र आज तुम्हीच शब्द फिरवल्याचे चित्र पहावयास मिळत आहे. शेतक-यांना पंचनाम्याच्या किचकट प्रक्रियेला समोरे जावे लागत आहे. पंचनाम्यासाठी आवश्यक विविध कागदपत्रांसाठी शेतक-यांची दमछाक होत आहे. तुम्हीच सरसकट मदतीचे आश्वासन दिले, मग कसले पंचनामे करताय?, असा प्रश्न शेतकरी विचारत आहेत.

राज्यभरात यंदा पावसाने दडी मारल्याने दुष्काळाचे सावट दिवसेंदिवस अधिक गडद होत चालले आहे. पावसाअभावी शेतातील उभी पिके डोळ्यादेखत वाळून गेली आहेतच; आता प्रशासकीय पंचनाम्यांची संथ गती, अशा संकटात महाराष्ट्राचा बळीराजा पूर्णपणे हवालदिल झाला आहे. दुष्काळी परिस्थितीशी सामना करत लातूर जिल्ह्यातील शेतक-यांचे प्रचंड हाल होत आहेत. शेतक-यांच्या आत्महत्या काळजाचा ठोका चुकवणा-या ठरत आहेत.   दुष्काळाच्या या तीव्र झळांच्या पार्श्वभूमीवर लातूर जिल्ह्यात महसूल व कृषी विभागाने बाधित शेतक-यांना दिलासा देण्यासाठी पंचनामे सुरू केल्या आहेत. पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करण्याची प्रक्रिया सुरु असली तरी  दुष्काळाच्या झळांनी शेतकरी अक्षरश: होरपळत असताना पंचनामे, अहवाल आणि प्रशासकीय वेळकाढूपणाच्या कचाट्यात मदत अडकली आहे.

पावसाने ओड दिल्याने खरीप हंगामातील सोयाबीन व तूर पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले. नुकसानग्रस्त शेतक-यांना दिलासा देण्यासाठी महसूल व कृषी विभागाने लातूर जिल्ह्यात पीक नुकसानीचे सर्वेक्षण व पंचनामे सुरू केले आहेत. शेतांमध्ये प्रत्यक्ष पाहणी केली असता सोयाबीनच्या पोकळ शेंगा, खुंटलेली तूर आणि करपलेली पिके असे विदारक चित्र दिसून आले. पंचनाम्याच्या अटी खूप किचकट असल्याने शेतकरी बेजार झाले आहेत. आर्थिक संकटात सापडलेल्या शेतक-यांना किचकट कागदपत्रांमध्ये न अकडवता, शासनाने संवेदनशीलता दाखवून कोणतेही जाचक निकष न लावता सरसकट मदत जाहीर करावी, अशी मागणी होत आहे.

लातूर जिल्हा प्रशासनाने जिल्ह्यातील सर्व शेतक-यांच्या पिकांचे आठवडाभरात पंचनामे पूर्ण करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. जिल्ह्यातील ९४२ गावांतील ५.२० लाख खातेदारांचे पंचनामे करावयाची आहेत. या लाखो खातेदारांच्या तूलनेत तलाठ्यांचे मनुष्यबळ अत्यंत तुटपुंजे असल्याने प्रत्येक्ष बांधावर जाऊन पंचनामे करण्यात मोठ्या अडचणी येत आहेत.

पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतर जिल्हा प्रशासन जिल्ह्यातील एकुण नुकसान आणि त्याची टक्केवारी निश्चित करुन अंतिम अहवाल राज्य शासनाच्या मदत व पुनर्वसन विभागाकडे सादर करणार आहे. अहवालाच्या आधारे राज्य शासन हेक्टरी किती रुपयांची मदत मंजूर करायची, याचा अंतिम निर्णय घेणार आहे. त्यानंतर निधी जिल्हा प्रशासनाकडे प्राप्त होताच डीबीटी प्रणालीद्वारे थेट शेतक-यांच्या बँक खात्यावर रक्कम जमा केली जाणार आहे.