नवी दिल्ली : मध्य आफ्रिकेमध्ये वेगाने पसरणाऱ्या जीवघेण्या ‘इबोला व्हायरस’च्या (Ebola Virus) वाढत्या प्रादुर्भावामुळे केंद्र सरकार पूर्णपणे ॲक्शन मोडमध्ये आले आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) या आजाराच्या वाढत्या धोक्याची गंभीर दखल घेत याला ‘आंतरराष्ट्रीय आणीबाणी’ (Public Health Emergency of International Concern) घोषित केले आहे. या जागतिक घडामोडींनंतर, देशाची राजधानी दिल्लीतील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर (IGI Airport) हाय अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. परदेशातून येणाऱ्या प्रवाशांच्या माध्यमातून हा घातक व्हायरस हिंदुस्थानात पसरू नये, यासाठी दिल्ली विमानतळ प्राधिकरण आणि आरोग्य मंत्रालयाच्या अखत्यारीतील ‘डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ हेल्थ सर्व्हिसेस’ने (DGHS) संयुक्तपणे एक सविस्तर आरोग्य नियमावली (Health Advisory) जारी केली आहे.
तीन देश ‘अति-धोकादायक’ श्रेणीत; कसून तपासणी होणार
ही मार्गदर्शक तत्त्वे प्रामुख्याने इबोलाचा सर्वाधिक प्रादुर्भाव असलेल्या आफ्रिकन देशांतून थेट किंवा ट्रान्झिट (कनेक्टिंग फ्लाइट्स) द्वारे हिंदुस्थानात येणाऱ्या प्रवाशांसाठी लागू करण्यात आली आहेत. विमानतळ प्राधिकरणाने तीन देशांना अति-धोकादायक (High-Risk Countries) श्रेणीत ठेवले आहे.
काँगो (DR Congo)
युगांडा (Uganda)
दक्षिण सुदान (South Sudan)
या देशांमधून प्रवास करून किंवा येथील विमानतळांवरून कनेक्टिंग फ्लाइटद्वारे दिल्लीत उतरणाऱ्या प्रत्येक प्रवाशाची विमानतळावर थर्मल स्कॅनिंग आणि वैद्यकीय पथकाकडून कसून तपासणी केली जाणार आहे.
‘आरोग्यस्थिती लपवू नका’; विमानतळ प्रशासनाचे प्रवाशांना कडक आवाहन
दिल्ली विमानतळावर तैनात असलेल्या ‘एअरपोर्ट हेल्थ ऑर्गनायझेशन’ने (APHO) आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांना अत्यंत पारदर्शक राहण्याचे आवाहन केले आहे. नियमावलीनुसार प्रवाशांसाठी खालील गोष्टी बंधनकारक करण्यात आल्या आहेत. जर एखाद्या प्रवाशाला विमानतळावर उतरताना किंवा प्रवासादरम्यान इबोलाची कोणतीही प्राथमिक लक्षणे जाणवत असतील, तर त्याने इमिग्रेशन क्लिअरन्स काउंटरकडे जाण्यापूर्वीच तिथल्या हेल्थ डेस्कशी किंवा विमानतळ आरोग्य अधिकाऱ्यांशी त्वरित संपर्क साधावा.प्रवासादरम्यान किंवा प्रवासापूर्वी आपण कोणत्याही इबोला बाधित रुग्णाच्या, त्याच्या रक्ताच्या किंवा शरीरातील इतर द्रव पदार्थांच्या (Body Fluids) थेट संपर्कात आला आहात असा संशय असल्यास, त्याची माहिती वैद्यकीय पथकाला देणे कायद्याने बंधनकारक आहे.
२१ दिवसांचा ‘विंडो पिरीयड’; डॉक्टरांना ट्रॅव्हल हिस्ट्री सांगणे अनिवार्य
आरोग्य विभागाने स्पष्ट केले आहे की, इबोला व्हायरसचा इनक्यूबेशन पिरीयड (म्हणजेच शरीरात व्हायरस शिरल्यापासून ते प्रत्यक्ष लक्षणे दिसेपर्यंतचा काळ) मोठा असतो. त्यामुळे संसर्ग झाला असला तरी लगेच लक्षणे दिसतील असे नाही. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने हाय-रिस्क देशांतून परतलेल्या प्रवाशांसाठी २१ दिवसांची विशेष ॲडव्हायझरी जारी केली आहे. हिंदुस्थानात आल्यानंतर २1 दिवसांच्या आत जर कोणत्याही प्रवाशामध्ये इबोलाची लक्षणे दिसून आली, तर त्यांनी अजिबात वेळ न घालवता जवळच्या सरकारी वैद्यकीय केंद्राशी संपर्क साधावा. तसेच, उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांना आपली ट्रॅव्हल हिस्ट्री (प्रवासाचा इतिहास) नक्की सांगावी. सार्वजनिक आरोग्य आणि देशाच्या सुरक्षेचा विचार करून सर्व प्रवाशांनी विमानतळावरील आरोग्य कर्मचाऱ्यांना पूर्ण सहकार्य करावे, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
इबोला व्हायरसची प्रमुख लक्षणे (Symptoms to Watch For)
आरोग्य मंत्रालयाने नागरिकांच्या आणि प्रवाशांच्या माहितीसाठी इबोलाची प्रमुख लक्षणे जाहीर केली आहेत, जी खालीलप्रमाणे आहेत:
तीव्र ताप आणि असह्य डोकेदुखी
प्रचंड अशक्तपणा किंवा सतत थकवा जाणवणे
स्नायूंमध्ये आणि सांध्यांमध्ये तीव्र वेदना होणे
उलट्या आणि तीव्र जुलाब (डायरिया) होणे
घसा खवखवणे किंवा गिळताना घशात दुखणे
आजाराच्या प्रगत टप्प्यात अचानक किंवा विनाकारण शरीराच्या अंतर्गत अथवा बाह्य भागातून रक्तस्त्राव (Bleeding) होणे
केंद्र सरकार आणि आरोग्य यंत्रणा परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून असून नागरिकांनी घाबरून न जाता सतर्क राहावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
