अबुदाबी : इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यातील वाढत्या तणावाने तेल बाजार आणि आखाती देशातील राजकारण हादरले आहे. तसेच दुुबईसारख्या जागतिक व्यावसायिक केंद्रांच्या अर्थव्यवस्थेवरही विपरीत परिणाम होत आहे. गेल्या काही वर्षांत जगातील सर्वांत मोठे लॉजिस्टिक्स आणि आर्थिक केंद्र अशी ओळख संयुक्त अरब अमिरातीची निर्माण झाली आहे. मात्र, आता येथील शिपिंग क्षेत्रातील अनेक परदेशी व्यावसायिक आता इतर देशांमध्ये स्थलांतरित होण्याची तयारी करत आहेत.
मिडल ईस्ट आयच्या एका अहवालानुसार, दुबईमध्ये काम करणारे अनेक पाश्चात्य अनिवासी भारतीय आता ग्रीसची राजधानी अथेन्स आणि सायप्रससारख्या देशांचा पर्याय म्हणून विचार करत आहेत. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील धोका, शिपिंगमधील अडथळा आणि दीर्घकाळ चालणा-या युद्धाची भीती हे यामागील कारण आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धाचा आता आखाती देशांच्या अर्थव्यवस्थांवर स्पष्टपणे परिणाम होत आहे.
एकेकाळी आखाती देशातील सर्वात सुरक्षित आणि वेगाने वाढणारे व्यावसायिक केंद्र मानल्या जाणा-या दुबईमध्ये, आता जहाज वाहतूक उद्योगातील परदेशी कंपन्या स्थलांतरित होण्याची तयारी करत असल्याचे दिसत आहे. फेब्रुवारीमध्ये इराण युद्ध सुरू झाल्यापासून होर्मुझची सामुद्रधुनी जवळपास ठप्प झाली आहे. अमेरिका आणि इराण दोन्ही सागरी नियंत्रण उपाययोजना लागू करत आहेत, ज्यामुळे अंदाजे २,००० जहाजे आखाती प्रदेशात अडकून पडली आहेत. यामुळे जागतिक जहाज वाहतूक दरात वाढ झाली आहे आणि अनेक टँकर कंपन्यांनी विक्रमी नफा कमावला आहे, परंतु याचा युएईच्या अर्थव्यवस्थेवर विपरीत परिणाम होत आहे.
दुुबईचे जेबेल अली बंदर हे जगातील सर्वात मोठया ट्रान्सशिपमेंट केंद्रांपैकी एक मानले जाते. तिथे माल एका जहाजातून दुुस-या जहाजात हस्तांतरित करून जगाच्या विविध भागांमध्ये पोहोचवला जातो. तथापि, युद्ध आणि नाकेबंदीमुळे तेथील व्यापार मंदावला आहे. हे बंदर संपूर्ण आखातातील ६०% पेक्षा जास्त मालाची वाहतूकीची व्यवस्था करते. इराणची होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरील पकड घट्ट होत असल्याने, संयुक्त अरब अमिरातीची सर्वात मोठी निर्यात असलेल्या तेलावरही गंभीर परिणाम झाला आहे. अहवालानुसार, एका जहाज मालकाने सांगितले की, ही समस्या केवळ व्यवसायापुरती मर्यादित नाही, तर विश्वासाचीही आहे. तो म्हणाला, जर युद्ध वाढले, तर दुुबईहून कुटुंबाला लंडन किंवा पॅरिसला सुरक्षितपणे पाठवणे सोपे होईल का? हीच चिंता लोकांना सतावत आहे. त्यामुळे अनेकजण दुस-या देशात स्थलांतरीत होण्याचा विचार करत आहेत.
प्रॉपर्टी एजन्सींना घरघर
युद्धाचा परिणाम आता दुबईच्या स्थावर मालमत्ता क्षेत्रात जाणवत आहे. अहवालानुसार, येत्या काही महिन्यांत दुबईतील हजारो प्रॉपर्टी एजन्सी बंद होऊ शकतात. तेजीत असलेल्या मालमत्ता बाजारावर आणि सट्टेबाजीच्या गुंतवणुकीवर अवलंबून असलेल्या अनेक लहान कंपन्या आता टिकून राहण्यासाठी संघर्ष करत आहेत.
आर्थिक मॉडेलला धक्का?
कोविडनंतर, दुबईने जगभरातील गुंतवणूकदार, क्रिप्टो व्यापारी आणि श्रीमंत व्यावसायिकांना आकर्षित केले होते. कर सवलती, सुलभ नियम आणि जलद विकासामुळे ते एक जागतिक आर्थिक केंद्र बनले. परंतु इराण युद्धाने आता पहिल्यांदाच या मॉडेललाच धोका निर्माण झाला आहे.
उद्योगांवर संकट
संयुक्त अरब अमिरातीकडे अजूनही मजबूत आर्थिक संसाधने आहेत आणि दुुबई पूर्णपणे कमकुवत होणार नाही, तरी हे स्पष्ट आहे की होर्मुझ संकट आणि प्रादेशिक युद्धाने आखाताच्या सर्वात महत्त्वाच्या अर्थव्यवस्थेला खीळ घातली आहे. त्यामुळे तेथील उद्योगांवर मोठे संकट घोंघावत आहे.
