वॉशिंग्टन: गेल्या काही दिवसांपासून अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावामुळे जागतिक पातळीवर युद्धाचे सावट निर्माण झाले होते. मात्र, आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक मोठा निर्णय घेत इराणवर नियोजित असलेले हवाई आणि क्षेपणास्त्र हल्ले मागे घेण्याचे आदेश दिले आहेत. या निर्णयामुळे युद्धजन्य परिस्थिती निवळण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, दोन्ही देशांमध्ये एका ‘ऐतिहासिक करारा’वर स्वाक्षरी होण्याची दाट शक्यता आहे.
ट्रम्प यांची ‘ट्रुथ सोशल’वरून मोठी घोषणा
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या अधिकृत ‘ट्रुथ सोशल’ अकाऊंटवरून या घडामोडींची माहिती दिली. ट्रम्प यांनी आपल्या संदेशात म्हटले आहे की, इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वासोबतची चर्चा आता अंतिम टप्प्यावर पोहोचली असून तिला मंजुरीही मिळाली आहे. यामुळे, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून आपण इराणवर होणारे नियोजित हवाई आणि बॉम्ब हल्ले रद्द करण्याचे आदेश दिले आहेत. अमेरिकेने लष्करी कारवाईऐवजी आता मुत्सद्देगिरीला प्राधान्य दिले आहे.
‘हार्मुझची सामुद्रधुनी’ पुन्हा होणार खुली
या नियोजित कराराचा सर्वात मोठा परिणाम म्हणजे जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी ‘हार्मुझची सामुद्रधुनी’ व्यापारासाठी पूर्णपणे खुली केली जाईल. ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, हा करार अंतिम होताच कच्च्या तेलाच्या किमती कमी होतील आणि त्याचा सकारात्मक परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होईल. या करारावर या आठवड्याअखेर किंवा सोमवारी युरोपमध्ये स्वाक्षरी होण्याची शक्यता आहे. या सोहळ्याला ट्रम्प यांच्याऐवजी अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. वान्स आणि अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ उपस्थित राहू शकतात.
अणुबॉम्ब निर्मितीवर मर्यादा
कराराच्या मुख्य उद्दिष्टांवर भाष्य करताना ट्रम्प यांनी ठामपणे सांगितले की, या करारानंतर इराण कधीही अणुबॉम्ब तयार करू शकणार नाही, हे सुनिश्चित करणे हाच या प्रयत्नांचा मुख्य गाभा आहे. ट्रम्प यांनी असाही खुलासा केला की, गेल्या महिनाभरात अमेरिकन सैन्याने रात्रीच्या वेळी इराणचे रडार नेटवर्क उद्ध्वस्त केले होते, ज्यामुळे इराणला अमेरिकेच्या हालचालींचा अंदाज आला नाही.
इस्रायलची भूमिका आणि इराणची सावध प्रतिक्रिया
या संभाव्य करारानंतर इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी ट्रम्प यांच्याशी फोनवरून चर्चा केली. या करारात इस्रायल थेट सहभागी नसला तरी, इस्रायली पंतप्रधानांनी ट्रम्प यांच्या भूमिकेचे स्वागत केले आहे. इस्रायलच्या मते, अंतिम करारात इराणकडील संवर्धित युरेनियम नष्ट करणे, अणू पायाभूत सुविधा मोडीत काढणे आणि दहशतवादी संघटनांना मिळणारा पाठिंबा बंद करणे या अटींचा समावेश असणे आवश्यक आहे.
दुसरीकडे, इराणने या कराराबाबत अत्यंत सावध पवित्रा घेतला आहे. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते एस्माईल बघाई यांनी स्पष्ट केले आहे की, कराराबाबत अद्याप कोणताही अंतिम निर्णय झालेला नाही. कराराची वेळ आणि ठिकाणाबाबत पसरत असलेल्या बातम्या केवळ तर्कवितर्क आहेत. इराण आपल्या सार्वभौमत्वाच्या आणि सुरक्षेच्या ‘रेड लाईन्स’वर कोणतीही तडजोड करणार नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
