देवणी : बाळू तिपराळे
देवणी तालुक्यात खरीप हंगाम तोंडावर आल्याने तालुक्यातील ग्रामीण भागात सध्या शेतीपूर्व मशागतीच्या कामांना वेग आला असून ४२ अंश सेल्सिअस तापमानातही शेतकरी पहाटेपासून आपल्या कुटुंबासह शेतात राबताना दिसत आहेत मात्र तालुक्यात सध्या पेट्रोल ११३.१७ व डिझेल ९९.८३ रुपये प्रति लिटर दर वाढल्याने व इंधनाचा तीव्र तुटवडा निर्माण झाल्याने शेतक-यांचे आर्थिक गणित कोलमडले आहे.
सध्या ग्रामीण भागात तीव्र इंधन टंचाई निर्माण झाली असल्याने, इंधनाची तीव्र कमतरता भासत असल्यामुळे शेती मशागतीच्या खर्चात मोठी वाढ झाली असून, शेतक-यांचे आर्थिक गणित विस्कळीत झाले आहे. देवणी बोरोळ जवळगा आदी परिसरात खरीपपूर्व शेतीची लगबग सुरू झाली आहे. सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, पिवळा, बाजरी, मका आदी पिकांच्या पेरणीपूर्व मशागत करून तयारीसाठी शेतकरी दिवस-रात्र शेतात राबताना दिसत आहेत. शेतातील बांध दुरुस्त करणे, जमिनीतील पाण्याचा निचरा सुरळीत ठेवण्यासाठी नाली काढणे, जमिनीतील काडीकचरा काढून स्वच्छ करणे तसेच मशागतीची प्राथमिक कामे पूर्ण करण्यासाठी शेतक-यांची सध्या धावपळ सुरू आहे. मात्र डिझेल दरवाढ आणि वेळेवर इंधन उपलब्ध न होण्यामुळे ट्रॅक्टर व कृषी यंत्रांच्या भाड्यात मोठी वाढ झाली आहे.
गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा मशागतीचे दर प्रति एकर सरासरी ३०० रुपयांनी वाढले आहेत. सध्याच्या काळात यांत्रिकीकरणाचा वापर वाढला असल्याने बैलजोडी सांभाळणे कठीण झाले आहे. त्यामुळे शेतकरी कमी वेळेत यंत्राद्वारे कामे करीत आहेत. ट्रॅक्टरने रोटाव्हेटर मारणे, नांगरणी करणे, पाळी मारणे, मोगडा मारणे, कुळव मारणे पेरणी यंत्र आदी सर्व कृषी कामांचे भाडे वाढल्याने लहान व मध्यम शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. ग्रामीण भागात शेतीची कामे वेळेत पूर्ण होत नसल्याचे चित्र आहे. तसेच इंधन टंचाईबरोबर ग्रामीण भागात मजूर टंचाई ही अधिक तीव्र झाल्याने उपलब्ध मजूरांकडून वाढीव मजुरीची मागणी केली जात आहे. अगोदरच शेतकरी खते, बी बियाणे, आणि औषधांच्या वाढत्या दरामुळे त्रस्त झाले आहेत.
शेतक-यांवर आर्थिक भार पडत आहे. इंधन दरवाढीचा परिणाम केवळ शेतीपुरता मर्यादित नसून मालवाहतूक व्यवसायावरही झाला आहे. ट्रान्सपोर्ट खर्च वाढल्याने शेतीसाठी लागणा-या सर्व साहित्यांच्या बाजारभावात वाढ करण्यात आली आहे. शेती मशागतीचे गतवर्षीचे तौलानिक दर पाहता जुने, नवीन दरानुसार नांगरणी करणे २२००/ २५००, पाळी मारणे ८००/१०००, मोगडा मारणे ९००/१२००, तीरी मारणे १२००/१४००, रोटर मारणे १८००/२१००, सरी मारणे १२००/१४०० रुपये घेतले जात आहेत.
